Λογοτεχνία

Γιώργος Κυριακόπουλος, Η περίληψη. Μυθιστόρημα, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, Αθήνα 2021, 125 σελ.^[1]

Η περίληψη της ζωής ενός νέου της μεταπολίτευσης που εκδράμει με την παρέα του σε ένα νησί, αλλά και μια περίληψη των χρόνων 1976-2000. Ένα βιβλίο για τη γενιά που, αμέσως μετά τη χούντα, έζησε μες στην πολιτική, πιστεύοντας ότι το προσωπικό είναι και πολιτικό, και συνύφανε τις ιδεολογικοπολιτικές αναζητήσεις της με έναν αγώνα για τη χειραφέτηση αλλά και τη μόρφωση. Μια κατάθεση ψυχής – και αφηγηματικής δεξιοτεχνίας. [ΤΒJ]

Μισέλ Φάις, Caput mortuum [1392]. Φάρσα αφανισμού, Πατάκη, Αθήνα 2021, 192 σελ.

 Η ζωή είναι μια διαρκής ιλαροτραγική συνθήκη, απροσδιόριστη και συχνά ακατανόητη. Μια λεπτότατη γραμμή, στην απόχρωση του caput mortuum, που χωρίζει «το χοχλαστικό αίμα» από τον «σπινθηριστό οίνο».

Ισίδωρος Ζουργός, Περί της εαυτού ψυχής. Μυθιστόρημα, Πατάκη, Αθήνα 2021, 752 σελ.

 Ένα ιστορικό μυθιστόρημα για τη δυναστεία των Κομνηνών:  για τον περίπλοκο κόσμο της λογιοσύνης, για τις πραξικοπηματικές απόπειρες κατά της αυτοκρατορικής εξουσίας, για τους ακρωτηριασμούς και τις τυφλώσεις των αντιφρονούντων, καθώς και για τις ενδοστρατιωτικές συγκρούσεις. Ο δημόσιος και ο ιδιωτικός βίος των Βυζαντινών τόσο στην καθημερινότητα όσο και στην υψηλή περιωπή του. (τεύχος 127)

Bernhard Schlink, Χρώματα του αποχαιρετισμού, μετάφραση από τα γερμανικά: Απόστολος Στραγαλινός, Κριτική, Αθήνα 2021, 248 σελ.

 Στην ωριμότητά του, ο γερμανός συγγραφέας, που οι έλληνες αναγνώστες τον γνώρισαν από το βιβλίο του Διαβάζοντας στη Χάννα, παραδίδει μια αριστουργηματική συλλογή διηγημάτων για τους αποχωρισμούς που βιώνουμε ξανά και ξανά, σαν τις πληγές που αδυνατούν να κλείσουν και ενίοτε κακοφορμίζουν. (τεύχος 127)

Σωτήρης Δημητρίου, Ουρανός απ’ άλλους τόπους. Μυθιστόρημα, Πατάκη, Αθήνα 2021, 584 σελ.

Σπάνια συναντάμε τέτοια γραφή, που πίσω από τη φανερή μελωδία της γλώσσας αφήνει να διακρίνεται τόσο καθαρά ο ίσκιος της απώλειας, απώλειας οριστικής και αμετάκλητης, προσώπων, τόπων, κόσμου, ίσως και εαυτού. Σπάνια συναντάμε τόσο ελλειπτικό και καίριο λόγο, που αντλεί από το βαθύ κοίτασμα της προφορικής παράδοσης. Το νέο μυθιστόρημα του Σωτήρη Δημητρίου είναι το μείζον, νομίζω, της ώς τώρα συγγραφικής παρουσίας του.

Ενοχλητικές δεσποινίδες – Λατινοαμερικάνικη γυναικεία μικροαφήγηση και έμφυλοι ρόλοι. Μια ανθολογία [δίγλωσση έκδοση], μεταφραστική διαδικασία: Βάλια Εμμανουηλίδου, Παναγιώτης Ξουπλίδης, Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, Αναστασία Παυλίδου, Ματθίλδη Σιμχά, Μαρισόλ Φουέντες, Στιγμός, Αθήνα 2021, 144 σελ.

Ο Στιγμός, παρότι νεοσύστατος, δεν σταματά να τροφοδοτεί το εγχώριο αναγνωστικό κοινό με εκδόσεις κειμένων που προβληματίζουν ως προς τις σύγχρονες εξελίξεις του λογοτεχνικού φαινομένου, κλείνοντας ταυτόχρονα το μάτι σε μια κατηγορία έργων που αποσταθεροποιούν την ετεροκανονική αντίληψη περί του φύλου και της σεξουαλικότητας. (τεύχος 126)

Νίκος Δαββέτας, Άνδρες χωρίς άνδρες. Mυθιστόρημα, Πατάκη, Αθήνα 2020, 240 σελ.

Αναμοχλεύοντας τις ζωές των γονιών τους οι δύο φίλοι ψάχνουν στ’ αλήθεια τρόπο να συγκροτήσουν τη δική τους ταυτότητα. Ταυτόχρονα, ακροβατούν μέσα στην Ιστορία, στη ρευστή ταυτότητα της χώρας.Θα μπορέσουν μέσα από αυτή τη διπλή ρευστότητα να αυτοπροσδιοριστούν; [το κείμενο δημοσιεύτηκε στο τεύχος 115 του Books' Journal, Ιανουάριος 2001. Αναδημοσιεύεται στην ηλεκτρονική μας έκδοση με την ευκαιρία της βράβευσης του Νίκου Δαββέτα με το Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας 2021 - εξ ημισείας με τη Λουίζα Παπαλοΐζου]

Αγιέλετ Γκούνταρ-Γκόσεν, Η ψεύτρα και η πόλη, μετάφραση από τα εβραϊκά: Λουίζα Νιζάν, Καστανιώτη, Αθήνα 2021, 318 σελ.

Με την Ψεύτρα και την πόλη η ισραηλινή συγγραφέας Αγιέλετ Γκούνταρ-Γκόσεν (γεν. 1982) πρωτοτυπεί: φέρνει τούμπα ένα φλέγον θέμα της επικαιρότητας και το πραγματεύεται θαυμάσια, αποφεύγοντας κοινοτοπίες που στο συγκεκριμένο πλαίσιο θα ήταν ίσως και ανεκτές. Πρόκειται για την ιστορία ενός ανάποδου #MeToo, την καταγγελία της σεξουαλικής παρενόχλησης μια κοπέλας από έναν τραγουδιστή, που όμως δεν συνέβη ποτέ… (τεύχος 126)

Sigmund Freud / Stefan Zweig, Αλληλογραφία (1908-1939), μετάφραση από τα γερμανικά: Ελευθέριος Καρτάκης, Ίρις Νομικού, Printa, Αθήνα 2003, 190 σελ.

Για περισσότερα από τριάντα χρόνια, ο Στέφαν Τσβάιχ αλληλογραφούσε με τον Σίγκμουντ Φρόυντ. Ο Φρόυντ ενθουσιάζεται με τον Τσβάιχ, εκτιμά  τη «βαθιά σεμνότητά» του, το λογοτεχνικό ύφος του και τα επίκαιρα θέματά του. Αλλά κι ο Τσβάιχ έχει διαβλέψει απ’ την αρχή την ιδιοφυΐα του Φρόυντ, που πιστεύει ότι είναι πνευματικό ανάστημα ισάξιο του Προυστ, του Τζόυς και του Λώρενς. Και αγωνίζεται για να κερδίσει το Νόμπελ. Τους ένωσαν πολλά – και πιο πολύ απ’ όλα, η απέχθεια για τον ναζισμό και τα δεινά που έφερνε στην Ευρώπη και τον κόσμο. (τεύχος 126)

Alan Trotter, Μπράβος, μετάφραση από τα αγγλικά: Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης, Gutenberg, Αθήνα 2021, 319 σελ.

 Ο μπράβος, ο βοηθός του που δεν έχει όνομα, πολλή βία και πολλή φιλοσοφία (ή ψευτοφιλοσοφία;). Ο συγγραφέας Άλαν Τρότερ χρησιμοποιεί τεχνικές και σχήματα του κλασικού νουάρ, αλλά φυσικά δεν είναι μιμητής του Τσάντλερ και του Χάμμετ. Αρκεί αυτό για να κατατάξει το μυθιστόρημά του σε ένα μεταμοντέρνο αφηγηματικό είδος που θα μπορούσαμε να το αποκαλέσουμε meta pulp fiction; Για άλλους λόγους ναι, για άλλους λόχους όχι. Αλλά σημασία σε ένα βιβλίο έχει αν μπορείς να το διαβάσεις – και το συγκεκριμένο βιβλίο σε προσκαλεί και σου δείχνει τους τρόπους. [τεύχος 126 - ΤΒJ]

Νικολάι Γκόγκολ, Η λεωφόρος Νιέφσκι, μετάφραση από τα ρωσικά-επίμετρο: Βιργινία Γαλανοπούλου, Οροπέδιο, Αθήνα 2018, 87 σελ.

Η Λεωφόρος Νιέφσκι είναι μια μικρή νουβέλα που ασχολείται με μεγάλα θέματα, γραμμένη με το γνωστό σαρκαστικό χιούμορ του Γκόγκολ. Κεντρικός ήρωας του κειμένου είναι ένας δρόμος, η λεωφόρος Νιέφσκι της Πετρούπολης. Ένας ανώνυμος, σε πρώτο πρόσωπο, αφηγητής –ο αναγνώστης τον ταυτίζει με το συγγραφέα– ξεκινάει με τη λεπτομερή περιγραφή του δρόμου, αναφέρεται σε καταστρώματα, πεζοδρόμια, κτίρια, καθαριότητα, φωτισμό και τις γενικότερες συνθήκες που επικρατούν. Κυρίως όμως στην περιγραφή και στο κοινωνιολογικό προφίλ των ανθρώπων που τον διαβαίνουν κατά τις διαφορετικές ώρες της μέρας. Δημιουργείται έτσι στα μάτια του αναγνώστη μια εναργής, πλήρης και γοητευτική εικόνα της λεωφόρου και των ανθρώπων της. Οπτικοποιείται η καθημερινότητά της.

Ιάκωβος Καμπανέλλης, Άκουσε με τη φωνή μου κι έλα. Τραγούδια και ποιήματα, φροντίδα: Θάνος Φωσκαρίνης-Κατερίνα Καμπανέλλη, Κέδρος, Αθήνα 2020, 320 σελ.    

Ο Ιάκωβος Καμπανέλλης ήταν ένας από τους σημαντικότερους θεατρικούς συγγραφείς της μεταπολεμικής εποχής. «Ο μεγαλύτερος θεατρικός συγγραφέας της Ελλάδας», σημειώνει με έμφαση ο Μίκης Θεοδωράκης στον χαιρετισμό του στην αρχή του βιβλίου Άκουσε με τη φωνή μου κι έλα. Τραγούδια και ποιήματα. Έγραψε πολλά ποιήματα, μα και στίχους για τραγούδια, από τους οποίους αρκετοί είχαν την τύχη να μελοποιηθούν από σπουδαίους συνθέτες: τον Μάνο Χατζιδάκι, τον Μίκη Θεοδωράκη, τον Σταύρο Ξαρχάκο.

Χριστίνα Ντουνιά, Αργοναύτες και σύντροφοι. Όψεις του λογοτεχνικού πεδίου στη δεκαετία του ’30, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, Αθήνα 2021, 408 σελ.

Μια καλειδοσκοπική θέαση όχι μόνο της θρυλικής γενιάς αλλά ολόκληρης της λογοτεχνικής δραστηριότητας της δεκαετίας του 1930, με συνδέσεις, φανερές ή κρυπτικές, με τη δεκαετία του 1920 αλλά και τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια. Διεισδυτική και απόλυτα τεκμηριωμένη κατάδυση σε μια περίοδο όπου όλα περιστρέφονται γύρω από την επιθυμία των νέων λογοτεχνών του 1930 να εκφράσουν το αίτημα της ανανέωσης και της αλλαγής και γύρω από τον αγώνα τους να διεκδικήσουν τον προσωπικό τους χώρο στη δόμηση και την ιεράρχηση του λογοτεχνικού πεδίου.

Joseph Roth / Stefan Zweig, Αλληλογραφία 1927-1938, μετάφραση από τα γερμανικά: Μαρία Αγγελίδου - Άγγελος Αγγελίδης, εισαγωγή: Pierre Deshusses, επίμετρο: Παναγιώτης Κ. Τσούκας, Άγρα, Αθήνα 2021, 557 σελ. 

Joseph Roth / Stefan Zweig, Jede Freundschaft mit mir ist verderblich. Briefwechsel 1927-1938, Diogenes, Zürich 2014 (Wallenstein V., Göttingen 2011), 624 σελ.

S. Michel, L. K. Ostmann, E. Wichelhaus (επιμ.), Unterwegs mit Stefan Zweig (ταξιδιωτικά κείμενα), Fischer Taschenbuch Verlag, Frankfurt a. M. 2010, 255 σελ.

Η Αλληλογραφία ανάμεσα στον Γιόζεφ Ροτ και τον Στέφαν Τσβάιχ αποτελεί ακόμα ένα εκδοτικό τόλμημα για τα ελληνικά δεδομένα, κυρίως όμως ένα σημαντικό τεκμήριο που αποτυπώνει τον «ψυχισμό του αιώνα» των επαναστάσεων και των καταστροφών στα «χρόνια των ξενοδοχείων» και, πρωτίστως, της εξορίας. Μέσα από τα γράμματα και τις καρτ-ποστάλ ξεδιπλώνεται μια στενή αλλά δύσκολη φιλία, με φόντο τους «σκοτεινούς καιρούς», ανάμεσα στις προσδοκίες και την απόγνωση που διακατέχουν δύο εξέχουσες προσωπικότητες του ευρωπαϊκού πνεύματος. Ένα οιονεί «επιστολικό μυθιστόρημα», συναρπαστικό και ψυχοφθόρο συνάμα, γραμμένο με το μελάνι της ψυχής των συγγραφέων του. (τεύχος 126)

Joseph Roth / Stefan Zweig, Αλληλογραφία 1927-1938, μετάφραση από τα γερμανικά: Μαρία Αγγελίδου - Άγγελος Αγγελίδης, εισαγωγή: Pierre Deshusses, επίμετρο: Παναγιώτης Κ. Τσούκας, Άγρα, Αθήνα 2021, 557 σελ. 

Αλληλογραφία με τα συνεχή σκαμπανεβάσματα μιας σχέσης στα πρόθυρα του πολέμου, με εντάσεις, πίκρες, απρόοπτα, και μαζί η αγωνία της οικονομικής αλλά και της λογοτεχνικής επιβίωσης δυο εξόριστων φίλων. Ο φτωχός και ανασφαλής Ροτ συνομιλεί με επιστολές με τον πετυχημένο και αυτάρκη Τσβάιχ, με φόντο την άνοδο του ναζισμού, τις διώξεις των Εβραίων και τη βεβαιότητα ότι η Ευρώπη θα καταστραφεί. (τεύχος 126)