Προς μια ανανέωση της ελληνικής ιστοριογραφίας. Άρθρο του καθηγητή Βασίλη Παναγιωτόπουλου, αναδημοσίευση από το Books' Journal τχ. 106, Φεβρουάριος 2019.
Παρεμβάσεις
Από τους δύο γίγαντες της λογοτεχνικής κριτικής κατά την τελευταία εξηκονταετία, τον Χάρολντ Μπλουμ (1930-2019) και τον Τζορτζ Στάινερ (1929-), ο πρώτος δεν είναι πια μαζί μας: πέθανε πλήρης ημερών στις 14 Οκτωβρίου, αφήνοντας ένα δυσαναπλήρωτο κενό και μια μεγάλη παρακαταθήκη μελετών για τη δυτική λογοτεχνία ειδικότερα, για το πνεύμα του δυτικού πολιτισμού γενικότερα. Θα χρειαστούν πολλά χρόνια ακόμα μέχρι να κατανοηθεί πλήρως η σπουδαιότητα του έργου του, τόσο στην Ελλάδα όπου έχουν άλλωστε μεταφραστεί μόνο τέσσερα βιβλία του (μεταξύ αυτών, πάντως, ο περίφημος Δυτικός Κανόνας, η Βίβλος της Ανάγνωσης για λογοτεχνικά έργα μετά την αρχαιότητα), όσο και στον υπόλοιπο κόσμο που νοιάζεται (για πόσο ακόμα, άραγε;) για την ανάγνωση καλής λογοτεχνίας. Αναδημοσίευση από το Books' Journal, τεύχος 103, Νοέμβριος 2019.
Ο Κ. Σβολόπουλος σφράγισε με το ήθος του μια ολόκληρη γενιά ιστορικών. Έδειξε ερευνητικούς δρόμους που δεν υπήρχαν με ευγένεια, λιτότητα και αξιοκρατία που πολλοί επίσης πίστευαν ότι δεν υπήρχαν. Οι αρχές του στέκουν εξίσου πολύτιμες και αξέχαστες με το έργο που αφήνει για τη νεότερη και σύγχρονη ιστορία. Αναδημοσίευση από το Books' Journal, τχ. 102, Οκτώβριος 2019.
Στις 23 Ιουλίου 2019 πέθανε ο σκηνοθέτης του κινηματογράφου (και σεναριογράφος, και θεατρικός συγγραφέας) Σταύρος Τσιώλης. Φίλος παλιός, ο εκλιπών είχε εισφέρει στο παρελθόν συνεργασίες του στο Books' Journal. Ανασύραμε από το τεύχος 2 (Δεκέμβριος 2010) τη νεκρολογία του για τον συνάδελφό του (και δάσκαλό του) Γιάννη Δαλιανίδη. Εκτός από μια συναρπαστική μαρτυρία, η αφήγηση εκείνη του Σταύρου Τσιώλη, που ακολουθεί, περιέχει και ισχυρά επιχειρήματα υπεράσπισης και, εν τέλει, αποκατάστασης της αξίας του κινηματογράφου της εποχής των ιδιωτικών στούντιο - και ιδίως της Φίνος Φιλμ.
Μόνο με ταχύρυθμη ανάπτυξη επιτυγχάνεται βιώσιμη ανακατανομή του εισοδήματος. Διαφορετικά, μια μεσαίου μεγέθους ύφεση, η οποία χτυπάει συνήθως τις ασθενέστερες κατηγορίες, μπορεί εύκολα να εκδηλωθεί. Το γεγονός ότι και η μεσαία τάξη πτωχεύει υπό το βάρος της υπερβολικής φορολογίας δεν είναι παρηγοριά για τους πλέον φτωχούς. Υπερχρεωμένες χώρες με σοβαρές οικονομικές ανισορροπίες και στρεβλώσεις, που έθεσαν σε πρώτη προτεραιότητα την ανακατανομή του εισοδήματος με υπέρμετρη φορολογία αντί την ανάπτυξη, αποτυγχάνουν. Η μεταπολεμική ιστορία της ελληνικής οικονομίας και οι στρατηγικές της ανάπτυξης. Αναδημοσίευση από το Books' Journal, τεύχος 98, Μάιος 2019.
Περιβαλλοντικές απόψεις και πρακτικές την περίοδο της χούντας
Ο αείμνηστος καθηγητής Σπύρος Ντάφης, υφηγητής στη Δασολογική Σχολή του ΑΠΘ την περίοδο της δικτατορίας, έκανε μάθημα στους φοιτητές στο πανεπιστημιακό δάσος στο Περτούλι, εξηγώντας την ονομασία διαφόρων φυτών, αναφερόμενος συχνά στο είδος “Vulgaris...” (π.χ. θυμάρι, πασχαλιά, βερβερίς, ρείκι κ.ά.). Μπήκε όμως σε μπελάδες επειδή ο φύλακας του δάσους τον κάρφωσε στην αστυνομία διότι, είπε, όλο για …Βουλγάρους μιλάει στους φοιτητές.
Με τίτλο Στο όνομα της ελευθερίας κυκλοφορεί σε λίγο από τις εκδόσεις Επίκεντρο ένας τόμος με 13 συνεντεύξεις του καθηγητή Πασχάλη Κιτρομηλίδη σε έντυπα και ηλεκτρονικά μέσα ενημέρωσης. Στις συνεντεύξεις αυτές, ο Κιτρομηλίδης διατυπώνει με ακρίβεια και ενάργεια τις θέσεις και τις απόψεις του σε μια σειρά από κρίσιμα ζητήματα, τόσο της τρέχουσας επικαιρότητας όσο και σε ευρύτερα θεωρητικά, πολιτικά και ιδεολογικά θέματα. Προδημοσίευση του προλογικού σημειώματος που δημοσιεύθηκε στο Books' Journal, τχ. 95, Φεβρουάριος 2019.
Όσο ανεπιβεβαίωτη και λανθασμένη ήταν η πρόβλεψη του Φράνσις Φουκουγιάμα για το «Τέλος της Ιστορίας», τόσο πρόωροι και προορισμένοι μόνο για εντυπωσιασμό, στην καλύτερη περίπτωση, είναι και οι αυξανόμενοι ισχυρισμοί για το «Τέλος του Φιλελευθερισμού» (και της φιλελεύθερης δημοκρατίας). Η ευρωπαϊκή πολιτική αλλάζει, κάτι που δεν είναι κακό. Το αν θα οδηγήσει στο τέλος ή στην αναζωογόνηση της φιλελεύθερης δημοκρατίας εξαρτάται από όλους εμάς, από την ηχηρή μειοψηφία των λαϊκιστών καθώς και από τη σιωπηλή πλειοψηφία των φιλελεύθερων δημοκρατών. Ο Κας Μούντε για τον λαϊκισμό, τον εξτρεμισμό και τη δημοκρατία στην Ευρώπη. Αναδημοσίευση από το Books' Journal, τεύχος 94.
Εκκλησία, πολιτική, κράτος - και η Ορθοδοξία στον σύγχρονο κόσμο, Ένα κείμενο από το τεύχος 94 του Books' Journal (Ιανουάριος 2019), η εισήγηση-παρέμβαση του συγγραφέα σε εκδήλωση που διοργανώθηκε από την Κίνηση Πολιτών Γιαννιτσών και την Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και του Πολίτη (Γιαννιτσά, 8 Δεκεμβρίου 2018).
Πρέπει να υπάρξει ένα αυθόρμητο μέτωπο προστασίας του μέλλοντος του τόπου και των παιδιών μας, αυτό δεν είναι ούτε απλώς αντιπολιτευόμενο ούτε απλώς αντιλαϊκιστικό. Είναι το μεγάλο μέτωπο της εθνικής και δημοκρατικής επαγρύπνησης.
Είδαμε με τα μάτια μας τις τραγικές στιγμές της καταστροφικής πυρκαγιάς στο Μάτι μέσα από τις εικόνες των κινητών τηλεφώνων που κατέγραψαν τα ίδια τα θύματα της τραγωδίας. Οι εικόνες ήταν προσωπικές και βιωματικές, δεν τραβήχτηκαν «απ’ έξω», δεν ήταν μία εκ του ασφαλούς καταγραφή των γεγονότων από ένα συνεργείο τηλεοπτικού σταθμού. Τα ίδια τα θύματα κατέγραψαν και έστειλαν μηνύματα με τις εικόνες, σαν να ζητούσαν βοήθεια.
Η οργανωμένη δημοκρατική πολιτεία θα είναι πάντα αποτελεσματική και θα αποτελεί ασπίδα για την ανθρώπινη ζωή, υπό τον όρο ότι τα εντεταλμένα όργανά της, που είναι υπεύθυνα για την ασφάλεια, έχουν πλήρη επίγνωση της αποστολής τους, λειτουργούν με αφοσίωση και, κυρίως, καθοδηγούνται από φυσικές υπηρεσιακές και πολιτικές ηγεσίες που εμπνέουν, δημιουργούν εμπιστοσύνη, καθοδηγούν, ενθαρρύνουν... Αναδημοσίευση από το Books' Journal, τχ. 90, Σεπτέμβριος 2018.
Ο ελληνικός νεο-μακεδονισμός, οδηγώντας στην «πολιτική αλλοτρίωση» του ΣΥΡΙΖΑ, είναι η κυρίαρχη μορφή την οποία προσλαμβάνει σήμερα στην Ελλάδα το πολιτικο-πολιτισμικό πρόβλημα της «εθνικής ταυτότητας». Αναδημοσίευση από το Books' Journal, τχ. 89, Ιούλιος - Αύγουστος 2018.
Χωρίς μια φιλική προς την ανάπτυξη δημοσιονομική πολιτική και μια κρίσιμη μάζα φιλελεύθερων κατά βάση μεταρρυθμίσεων που θα αλλάξουν ριζικά τις σχέσεις κράτους και οικονομίας στην Ελλάδα δεν θα βγούμε από το τέλμα της χαμηλής ανάπτυξης και δεν θα αποφύγουμε μια νέα κρίση, παρά την πρόσφατη μετάθεση αποπληρωμής χρεών. Αναδημοσίευση από το Books' Journal τχ. 90, Σεπτέμβριος 2018.
Η στρατευμένη τέχνη σε ό,τι φαντάζει αριστερό-εναλλακτικό στην Ελλάδα και στην Ευρώπη, όπως καταγράφεται στο πρόγραμμα. Αναδημοσίευση από το Books' Journal 89, Ιούλιος-Αύγουστος 2018.