Στις 24 Μαρτίου 2016, το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία (ICTY) έκρινε τον πρώτο ηγέτη των Σέρβων της Βοσνίας Ράντοβαν Κάρατζιτς ένοχο για μία κατηγορία για γενοκτονία (στη Σρεμπρένιτσα) και εννέα ακόμη κατηγορίες για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και εγκλήματα πολέμου, στην Γιουγκοσλαβία των ετών 1991-1995. Μετά τις δίκες της Νυρεμβέργης, ο Κάρατζιτς είναι πλέον ο πιο υψηλόβαθμος πολιτικός που καταδικάζεται για γενοκτονία από διεθνές δικαστήριο στην Ευρώπη, και μάλιστα σε έναν πόλεμο που στοίχισε 130.000 ζωές, δημιούργησε πάνω από 3.000.000 πρόσφυγες και κατέστρεψε τις ζωές δεκάδων χιλιάδων βιασμένων γυναικών. Η καταδίκη αυτή σηματοδοτεί το τελευταίο κεφάλαιο σε τρεις αλληλοσυνδεόμενες ιστορίες Ύβρεως και Νέμεσης, στην Ευρώπη του «Ποτέ ξανά», και μάλιστα στο γύρισμα της χιλιετίας. Αναδημοσίευση από το Books' Journal 66, Μάιος 2016, με αφορμή όσα συνέβησαν στο γήπεδο Καραϊσκάκη, κατά τη διάρκεια του αγώνα Ελλάδας - Βοσνίας, όπου μεταξύ άλλων αναρτήθηκε πανώ με τα συνθηματα του σερβικού εθνικισμού κατά της Σρεμπρένιτσα, παρουσία του έλληνα πρωθυπουργού. 

Η οικουμενική ιστορία είναι γεμάτη από πραγματικές, επιτυχημένες ή αποτυχημένες, συνωμοσίες. Η ιστορία των πραγματικών συνωμοσιών είναι αδιαίρετη της πολιτικής ιστορίας.  Αλλά η οικουμενική ιστορία είναι γεμάτη και από φανταστικές συνωμοσίες, που είναι αντικείμενα συλλογικών πίστεων. Πρόγευση από ένα εκτενές δοκίμιο που δημοσιεύεται στη χάρτινη έκδοση του Books' Journal, τεύχος 67, που κυκλοφορεί σε βιβλιοπωλεία και περίπτερα, σε ολόκληρη την Ελλάδα. 

Η έννοια της διαπλοκής υπήρξε από την αρχή ρευστή και μεταλλασσόμενη. Οι κατήγοροι έχουν γίνει κατ’ επανάληψιν κατηγορούμενοι – και τούμπαλιν. Έχει χρησιμοποιηθεί άλλωστε από πολλούς και για πολλούς σκοπούς: πολιτικούς και επιχειρηματικούς. Μια κατηγορία πασπαρτού, η οποία ωστόσο διαχρονικά έχει  αποδειχθεί  εξαιρετικά αποτελεσματική. (Αναδημοσίευση από το Books' Journal 64, Μάρτιος 2016).

Αναμφίβολα, το 1946 ήταν μία κρίσιμη και καθοριστική χρονιά για την Ελλάδα. Οι εμφύλιες συγκρούσεις της περιόδου 1943-44, με αποκορύφωμα τα Δεκεμβριανά, είχαν αφήσει ανεξίτηλη τη σφραγίδα τους στις συνειδήσεις και στις συμπεριφορές. Η συμφωνία της Βάρκιζας (12 Φεβρουαρίου 1945) ήταν μία μάταιη απόπειρα μηδενισμού του κοντέρ της Ιστορίας και επανεκκίνησης εκ του μηδενός. Ως γνωστόν, όμως, φραγή μνήμης δεν υπάρχει, και η αφετηρία μίας ιστορικής περιόδου υπάρχει ως τέτοια μόνο μεθοδολογικά. Στην πραγματικότητα, τα μίση, τα πάθη, οι έχθρες και οι έριδες που έρχονται από το παρελθόν, υπάρχουν, λειτουργούν και διαμορφώνουν τις πολιτικές και τις συνειδήσεις.

Είναι πολύ δύσκολο, σχεδόν αδύνατο, να μιλήσουμε για τον λαϊκισμό στη λογοτεχνία χωρίς να υπενθυμίσουμε τις τύχες της εννοιολόγησής του στο πεδίο της πολιτικής επιστήμης και της πολιτικής θεωρίας: πεδίο όπου παρουσιάζεται υπερβολικά διευρυμένος, έχοντας αποκτήσει ήδη μια δυσλειτουργική πολυσημία.[1]

Η άνοδος του Αλέξη Τσίπρα και της ηγετικής ομάδας που βρίσκεται γύρω του  στην εξουσία στηρίχτηκε σε μια καλοσχεδιασμένη ηθικολογική διαίρεση. Ακόμη και οι πιστοί οπαδοί τους δεν τους προτιμούσαν για τις επεξεργασμένες θέσεις και τις λύσεις που πρότειναν. Το δυνατό χαρτί τους ήταν η ταύτιση των αντιπάλων τους με το κακό και  των εαυτών τους με το καλό. Η δύναμη του λόγου του ηγέτη εμφανιζόταν σαν ικανή να ανατρέψει την οικονομική πραγματικότητα και τους διεθνείς συσχετισμούς. Η ηθικολογική διαίρεση αποτέλεσε το έδαφος για να αναπτυχθεί μια πρωτοφανής επιθετικότητα –με λόγια και πράξεις– που αντλούσε τη νομιμοποίησή της από «την επίκληση του δίκιου» και της αυθεντικής έκφρασης των συμφερόντων του λαού. Το σύνθημα «ή εμείς ή αυτοί» συμπύκνωνε τη διαίρεση που στο μεταξύ  είχαν καταφέρει να επιβάλουν σε μεγάλο μέρος των πολιτών.

Δημοσιεύουμε σήμερα, Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος, σημείωμα του συνεργάτη μας Παναγιώτη Δημητρά, όπως δημοσιεύθηκε στο τεύχος 62 του Books' Journal, Ιανουαρίου 2015.

Η πρόσφατη βράβευση με το Νόμπελ λογοτεχνίας της Σβετλάνα Αλεξιέβιτς προκάλεσε μεγάλα πάθη στη Ρωσία, αλλά και σε όλο τον ρωσόφωνο μετασοβιετικό χώρο των πρώην σοβιετικών δημοκρατιών, όπου υπάρχουν μεγάλες κοινότητες Ρώσων. Εξ ίσου μεγάλα ήταν τα πάθη που προκάλεσε και στον δυτικό κόσμο, με υπερασπιστές και κατήγορους της απόφασης, ενώ στην Ελλάδα γράφτηκαν και κείμενα που μιλούσαν για αυτοϋπονόμευση του θεσμού, επειδή το είδος της γραφής που διακονεί με συνέπεια και γενναιότητα η Αλεξιέβιτς δεν είναι αυτό που αποκαλούμε «καθαρή λογοτεχνία», αλλά περιδιαβάζει με άνεση τα όρια ανάμεσα στη δημοσιογραφία τεκμηρίωσης (είδος άγνωστο στην χώρα μας), το προσωπικό ημερολόγιο και τον δοκιμιακό αναστοχασμό της πραγματικότητας.

 Υπό την πίεση των πιστωτών μας, της χρεοκοπίας, της ανάγκης για ανάκαμψη της οικονομίας και ειδικότερα της ανάσχεσης της ανεργίας, ένα εύρος περιουσιακών στοιχείων του Δημοσίου  που καλύπτουν το σύνολο της επικράτειας και που ξεπερνούν τα 50 δισ. ευρώ θα αλλάξει ιδιοκτησία ή και έλεγχο. Τα περιουσιακά αυτά στοιχεία περιλαμβάνουν τις εκκρεμότητες του ΤΑΙΠΕΔ (ΟΛΘ και ΟΛΠ, περιφερειακά αεροδρόμια, Ελληνικό, ΤΡΑΙΝΟΣΕ, κ.λπ.), αλλά και αυτά που θα ενταχθούν στο υπό ίδρυση Ταμείο Διαχείρισης Δημόσιων Πόρων. 

Οι επιλογές που ακολουθούν από τα εφτά βιβλία του Ρενέ Ζιράρ (25 Δεκεμβρίου 1923 - 4 Νοεμβρίου 2015), τα οποία έχουν εκδοθεί στα ελληνικά, είναι στοχευμένες. Πρόκειται για μια μικρογραφία της θεωρίας του για τη μιμητική επιθυμία και τη βία, καθώς και το εξιλαστήριο θύμα γύρω από το οποίο ομονοεί η κοινότητα. Παράλληλα, δίνουν μια εικόνα για τις λογοτεχνικές αναφορές του Ζιράρ στη Βίβλο, τον Σαίξπηρ, τον Ντοστογιέφσκι και τον Προυστ, όπου επίσης εφαρμόζει τη θεωρία του. Αναδημοσίευση από το τεύχος 61 του Books' Journal, Δεκεμβρίου 2015.

H ηγεμονική φιγούρα μιας νεο-χριστιανικής ιδεολογίας εν δράσει. Σημειώσεις με αφορμή την ισλαμιστική τρομοκρατική επίθεση της 13ης Νοεμβρίου στο Παρίσι. Αναδημοσίευση ολόκληρου του κειμένου από το Books' Journal, 61, Δεκεμβρίου 2015.

Μια πρώτη απόπειρα θεωρίας των λάικ του facebook. Ένα κείμενο που δημοσιεύθηκε στο τεύχος 61 του Books' Journal, Δεκεμβρίου 2015.

Πέρα από την ασυναρτησία, την παράνοια και τον ανορθολογισμό, που έχουν επικαλύψει τη χώρα ως τοξικό νέφος[1], ένα ακόμα στοιχείο που έχει κυριαρχήσει στον δημόσιο βίο το 2015 είναι η διαρκής και συστηματική χρήση του ψέματος, ως συστατικού στοιχείου της κυβερνητικής πολιτικής ρητορείας. Αναδημοσίευση από το τεύχος 61 του Books' Journal, Δεκέμβριος 2015. Το κείμενο αναδημοσιεύεται με διορθωμένη την παραπομπή της σημείωσης 7 και με πλήρη τα αποσπάσματα την παραπομπής. Η σχετική διόρθωση θα περιληφθεί στο νέο χάρτινο τεύχος του περιοδικού, μαζί με αναλυτική απάντηση του συγγραφέα σε όσους επισήμαναν το λάθος του και με προσθήκη στοιχείων για τη λενινιστική εκδοχή της αλήθειας. 

Οι τρέχουσες διαπραγματεύσεις με τους «θεσμούς» καθ’ οδόν προς την πρώτη αξιολόγηση του νέου Μνημονίου ανέδειξαν άλλη μια φορά τις δυσκολίες εφαρμογής του. Υπενθυμίζω ότι τον Αύγουστο η ελληνική Βουλή ψήφισε με συντριπτική πλειοψηφία τον νόμο 4336/2015 με τον οποίο κυρώθηκε μια νέα δανειακή σύμβαση και ένα τριετές πρόγραμμα προσαρμογής («μνημόνιο ΙΙΙ»)  Ο κύριος στόχος της ελληνικής πλευράς ήταν να αποφευχθεί η χρεοκοπία. Για να τον πετύχει έπρεπε τελικά να ανακαλέσει διάφορα μέτρα που είχε λάβει μονομερώς το α’ εξάμηνο του 2015 ( «100 δόσεις», γενόσημα κ.ά.), να εφαρμόσει όσες μεταρρυθμίσεις είχαν συμφωνηθεί με τις προηγούμενες κυβερνήσεις (ασφαλιστικό 2010, ιδιωτικοποιήσεις κ.ά.) και, λόγω της δραματικής επιδείνωσης της οικονομίας από τα τέλη του 2014 με αποκορύφωμα τους κεφαλαιακούς ελέγχους, να υιοθετήσει νέα επώδυνα μέτρα – αύξηση διαφόρων συντελεστών φόρου, περικοπές στις συντάξεις κ.ά. Αλλά τι πιθανότητες υπάρχουν να υλοποιηθούν οι δεσμεύσεις;

Η μόνη ρεαλιστική απάντηση στην κρίση της ΕΕ είναι η εμβάθυνση της ενοποίησης με στόχο την ανάδειξη της «καλύτερης Ευρώπης» σε ισχυρότερες δημοκρατικές βάσεις και νομιμοποίηση. Καταληκτικός στόχος της ενοποίησης θα πρέπει να είναι η Πολιτική Ένωση (Political Union), ομοσπονδιακής λογικής και περιεχομένου. Αναδημοσίευση από το τεύχος 60 του Books' Journal, Νοέμβριος 2015.