Τα πράγματα στην οικογένεια του Σωκράτη δεν πάνε καλά, τα εισοδήματά έχουν περιοριστεί καθώς πρέπει να αποπληρωθεί το χρέος του ελλείματος της διαχείρισης του πατέρα στην Εφορεία των Σχολείων. Η Μαριάνθη έχασε τη θέση της διευθύντριας στο Παρθεναγωγείο του Αϊβαλιού. Τα χρήματα που στέλνει ο Σωκράτης από το μισθό του είναι ανεπαρκή. Δημιουργούνται χρέη.
Πήρα το γράμμα σου
Το πρόβλημα της Δέσποινας κράτησε έξι χρόνια δίχως το επιθυμητό τέλος του. Παράλληλα, ένα άλλο σοβαρότερο ζήτημα εξελισσόταν, που μια πρώτη ένδειξή του εμφανίζεται σε γράμμα του Δημητρού προς τον Σωκράτη στις 4 Μαΐου 1901: «Είδον τα περί του πατρός σου· μη με λέγεις τοιαύτα διότι πολύ με λυπούν».
Η Δέσποινα υπαγορεύει νέα επιστολή στον Σωκράτη προς τον Δημητρό. Αντιλαμβάνεται ότι το ζήτημα του πατέρα τους (στο οποίο η στήλη θα αναφερθεί απ’ το επόμενο σημείωμα), είναι αυτό που εμποδίζει την ευόδωση της σχέσης. Προσπαθεί να απαντήσει και να το απαλύνει. Κάνει μια απελπισμένη προσπάθεια επανασύνδεσης απευθυνόμενη στα παλιά συναισθήματα και τις υποσχέσεις του Δημητρού.
Νομίζω ότι αυτός αντιλαμβάνεται ότι οι επιστολές είναι γραμμένες από εκείνη. Δεν έχει παρά ν’ αλλάξει το όνομα του Σωκράτη με εκείνο της Δέσποινας ώστε όλα τα γραφόμενα ν’ αποκτήσουν νόημα.
Είναι η τελευταία πράξη της οποιασδήποτε σχέσης. Έκτοτε δεν αναφέρεται στην αλληλογραφία καμία άλλη επαφή με τον Δημητρό.
Έξι χρόνια μετά την θορυβώδη εκδήλωσή του, ο έρωτας αλλά και η επιθυμία του Δημητρού να παντρευτεί τη Δέσποινα, αδελφή του Σωκράτη, έχει εξατμιστεί. Ο πανδαμάτωρ; Η πτώχευση και ο ξεπεσμός της οικογένειας; Άγνωστο. Ο Δημητρός ουδέποτε εξηγήθηκε, αν και τα τελευταία του γράμματα ήταν ψυχρά, ακόμη και αγενή. Ο Σωκράτης ευγενικά του ζητά εξηγήσεις, αυτός απαντά γενικά και αόριστα.
Προχωρώντας στην δημοσίευση των επιστολών του «Σωκράτη από το Αϊβαλί» στην στήλη «Πήρα το Γράμμα σου», βρέθηκα ξαφνικά σ’ ένα μυστήριο... Ας προσπαθήσουμε να το εξιχνιάσουμε.
Στις 31 Αυγούστου του 1901, ο Σωκράτης μεταβαίνει στην Κωνσταντινούπολη και πιάνει δουλειά στην Ελληνική Εμπορική Σχολή της Χάλκης, ως καθηγητής των γαλλικών. Αμέσως στέλνει γράμμα στους γονείς του με τις πρώτες εντυπώσεις του αλλά και τις ελλείψεις, τις σχετικές με την διαβίωσή του στο οικοτροφείο της Σχολής.
Δεν υπάρχουν γράμματα στο αρχείο του Σωκράτη, ούτε από τον φίλο του Δημητρό, ούτε δικά του, ούτε από κανέναν άλλο για σημαντικό διάστημα, από 5 Οκτωβρίου 1899 έως 12 Μαρτίου 1901. Γιατί; Πού ήταν αυτό το διάστημα; Λείπουν οι σχετικές πληροφορίες, ακόμη και στα πριν και τα μετά γραφόμενα. Μόνο μια αόριστη αναφορά περί ξενητιάς στην επιστολή Νο 12.
Τέσσερις επιστολές επιλέχθηκαν προς δημοσίευση σήμερα από τις 42 του αρχείου που αφορούν τα χρόνια 1895-1899 (χρονιά ορόσημο, καθώς ο Σωκράτης φεύγει στη Γαλλία για σπουδές)· 34 προς, όλες από τον φίλο του Δημητρό, και 8 πρόχειρα από, τον Σωκράτη προς τον Δημητρό.
Δημοσιεύονται σήμερα τρεις επιστολές του έτους 1894, καμία δεν απευθύνεται ευθέως στον Σωκράτη. Χρησιμοποιείται όμως ως διακομιστής τους, για να φθάσουν στη μεγαλύτερη αδερφή του, Δέσποινα. Αποστολέας ο Δημήτριος Σ., φίλος του Σωκράτη, και ερωτευμένος με τη Δέσποινα.
Η στήλη το επόμενο διάστημα, και για πολύ καιρό, θα δημοσιεύει επιστολές που έστειλε ή πήρε ο Σωκράτης. Επιστολές, ψηφίδες της προσωπικής του ιστορίας αλλά και των Ελλήνων της Διασποράς. Δίνουν ανάγλυφα την προσωπικότητά του.
Ο Σπύρος προσπαθεί να εισέλθουν στην αθηναϊκή κοινωνία και να γίνουν αποδεκτοί, αυτός και η Μαιρούλα, όχι σαν πρόσφυγες, έστω με το prestige των Αλεξανδρινών, αλλά κάτι περισσότερο: ως ξεχωριστοί πολίτες. Συνέχεια από τα προηγούμενα και τέλος: https://booksjournal.gr/stiles/pira-to-gramma-sou/3157-aleksandreia-kairo-lozanni-parisi, https://booksjournal.gr/stiles/pira-to-gramma-sou/3173-aleksandreia-kairo-lozanni-parisi-2 και https://booksjournal.gr/stiles/pira-to-gramma-sou/3184-aleksandreia-kairo-lozanni-parisi-3 [TBJ]
Στο πλαίσιο του εορτασμού των διακοσίων χρόνων από την Επανάσταση του 1821, υπό την ρουμπρίκα αυτή θα ασχοληθούμε με επιστολή που έστειλαν, το 1833, οι αθηναίοι πρόκριτοι στον βασιλιά Όθωνα, σχετική με τη μεταφορά της πρωτεύουσας του ελληνικού κράτους στην Αθήνα, δημοσιευμένη από τον Γιάννη Βλαχογιάννη στο Αθηναϊκόν Αρχείον[1], το 1901.
Μετά τη φυγή από την Αίγυπτο, αρχίζει μια νέα περιπέτεια. Η προσπάθεια να κερδηθεί μια κληρονομιά, αυτή τη φορά στη Λωζάνη. Συνέχεια από τα προηγούμενα: https://booksjournal.gr/stiles/pira-to-gramma-sou/3157-aleksandreia-kairo-lozanni-parisi και https://booksjournal.gr/stiles/pira-to-gramma-sou/3173-aleksandreia-kairo-lozanni-parisi-2 [TBJ]
1963. Το ξήλωμα της ομογένειας στην Αίγυπτο συνεχίζεται. Στις επιστολές προς τη σύζυγό του, στην Αθήνα, ο Σπύρος περιγράφει την προσπάθειά του να στείλει τα έπιπλα στην Ελλάδα, κάτι που δεν είναι καθόλου εύκολο... Συνέχεια από το προηγούμενο: https://booksjournal.gr/stiles/pira-to-gramma-sou/3157-aleksandreia-kairo-lozanni-parisi [TBJ]
Η πρώτη επιστολογραφία (συνολικά 40 γράμματα, όλα του 1963), που παρουσιάζεται εδώ, αφορά γράμματα που στάλθηκαν στην Αθήνα από την Αλεξάνδρεια, το Κάιρο, τη Λωζάννη και το Παρίσι. Θα δημοσιευτούν τις επόμενες εβδομάδες αντιστοίχως τέσσερα, συνολικά, σταθμοί της πορείας του ξεριζωμού ενός εύπορου Έλληνα της Διασποράς, κατοίκου της Αλεξάνδρειας της Αιγύπτου, του Σπύρου, ο οποίος άσκησε, στην πόλη αυτή, πολλά χρόνια το επάγγελμα του γιατρού –με σπουδές στο πανεπιστήμιο του Μονπελιέ–, ενώ η καταγωγή του ήταν μάλλον από τη Χίο, και της γυναίκας του από τη Σμύρνη.